Agrivoltaics in Nederland: Een Praktische Gids voor Boeren

Agri-PV toegepast in de Nederlandse landbouw

De Nederlandse landbouw is altijd gebouwd op balans: balans tussen land en water, tussen productiviteit en precisie, en tussen innovatie en praktijk. Vandaag de dag wordt die balans opnieuw op de proef gesteld. Energiekosten zijn volatiel, klimaatpatronen zijn minder voorspelbaar en de beschikbaarheid van land blijft beperkt. Agrivoltaics (Agri-PV) is in deze discussie binnengekomen, niet als een trend, maar als een praktisch antwoord op deze realiteit.

Dit artikel is bedoeld voor Nederlandse boeren, telers en glastuinbouwbedrijven. Het legt uit wat agrivoltaics is, hoe het werkt in Nederland, en wanneer het nuttig is. Geen overdrijving. Geen beloftes die de agronomie negeren. Alleen een duidelijke uitleg op basis van echte omstandigheden en echte projecten.

🗝️Table of Contents

WAT AGRIVOLTAÏK ECHT BETEKENT

Agrivoltaïk, vaak Agri-PV genoemd, beschrijft landbouwsystemen waarbij zonne-energie technologie geïntegreerd is in de landbouwactiviteit in plaats van deze te vervangen. Het land blijft productief. Gewassen blijven groeien. Machines bewegen nog steeds door het veld. Tegelijkertijd wordt er ter plaatse elektriciteit opgewekt.

Het belangrijkste verschil met conventionele zonne-installaties is de intentie. Agrivoltaïsche systemen zijn eerst en vooral ontworpen rond de landbouw. Beschikbaarheid van licht, gewasgevoeligheid, luchtstroom, irrigatiepatronen en dagelijkse landbouwactiviteiten bepalen het systeemontwerp. Energieproductie is belangrijk, maar het is nooit het enige doel.

WAAROM AGRIVOLTAICS PAS BIJ HET NEDERLANDSE LANDBOUWMODEL

Nederland produceert meer voedsel per hectare dan bijna elk ander land ter wereld. Die efficiëntie is niet voortgekomen uit uitbreiding van het landgebruik, maar uit slimmere systemen, betere controle en continue experimentatie. Agrivoltaics volgt dezelfde logica.

Nederlandse boerderijen staan voor drie structurele drukpunten. Ten eerste is land schaars en duur. Ten tweede is de energievraag hoog, vooral in de glastuinbouw. Ten derde heeft weersschommelingen steeds meer invloed op planning en risicobeheer. Agrivoltaics lost niet al deze uitdagingen op, maar pakt ze samen aan in plaats van afzonderlijk.

In plaats van te kiezen tussen voedselproductie en energieopwekking, laat agrivoltaics beide op dezelfde oppervlakte bestaan. In plaats van klimaatbescherming, energieonafhankelijkheid en gewasbeheer als afzonderlijke gebieden te beschouwen, combineert het ze tot één systeem.

HOE AGRIVOLTAISCHE SYSTEMEN IN DE PRAKTIJK WERKEN

Er is geen enkel agrivoltaïsch systeem dat overal werkt. In de praktijk variëren systemen afhankelijk van het type gewas, de locatie en de teeltmethode.

In open velden zijn agrivoltaïsche structuren doorgaans verhoogd boven het gewas. Hun hoogte en afstand zijn ontworpen om tractoren, oogstmachines en arbeiders normaal te laten opereren. De dichtheid van de panelen is zorgvuldig gepland, zodat gewassen voldoende licht ontvangen gedurende het groeiseizoen.

In kasomgevingen neemt agrivoltaics een andere vorm aan. Semi-transparant fotovoltaïsch glas wordt direct op het kasdak geïnstalleerd, waarbij de bestaande structuur als ondersteuning dient. Deze aanpak is bijzonder efficiënt vanuit een investeringsperspectief, omdat het de noodzaak voor extra stalen structuren, die vereist zijn bij installaties in open velden, vermijdt. De lichttransmissie is niet vast. Deze wordt aangepast aan de behoeften van het gewas en de lokale stralingsniveaus. Het doel is niet om zonlicht te blokkeren, maar om het slimmer te beheren.

Wat het belangrijkst is, is dat agrivoltaïsche systemen zijn aangepast, niet gestandaardiseerd. Succesvolle installaties beginnen altijd met een locatie-specifieke studie die naar gewassen, klimaat en energievraag samen kijkt.

AGRIVOLTAICS IN NEDERLANDSE KASSEN

Kassen zijn centraal in de Nederlandse landbouw en behoren ook tot de meest energie-intensieve teeltsystemen in Europa. Verwarming, koeling, ventilatie, verlichting en irrigatie zijn allemaal afhankelijk van betrouwbare energie.

Agrivoltaics in kassen gaat niet om het plaatsen van ondoorzichtige panelen op een dak. Het gaat om het integreren van energieopwekking in de kasomheining terwijl het lichtspectrum dat gewassen nodig hebben om te groeien, behouden blijft.

Brite Solar heeft deze aanpak in Nederland getest via zijn project voor sierplantenkassen in Naaldwijk. In dit project werd semi-transparant fotovoltaïsch glas gebruikt om de plantrespons, energieproductie en algehele kasprestaties onder Nederlandse klimaatvoorwaarden te bestuderen. Je kunt het project hier verkennen.

De conclusie van agrivoltaics in kassen is eenvoudig. Wanneer lichtbeheer en gewasbehoeften het ontwerp sturen, wordt energieproductie een toegevoegde functie in plaats van een afweging.

AGRIVOLTAICA IN OPENVELDGEWASSEN EN FRUITBOOMGAARDEN

Openveld agrivoltaica in Nederland heeft zich voornamelijk gericht op vaste gewassen zoals bessen en fruitbomen. Deze gewassen zijn bijzonder gevoelig voor weersextremen en profiteren van gedeeltelijke bescherming zonder volledige afsluiting.

Een duidelijk voorbeeld is het openveld blauwe bessen teelt project in Broekhuizen. Deze installatie onderzoekt hoe agrivoltaïsche structuren interageren met bessenplanten onder Nederlandse omstandigheden, met de focus op gewasbescherming, microklimaatregeling en operationele haalbaarheid.

Een ander belangrijk referentiepunt is het openveld perenteeltproject in Papendrecht. Hier werd agrivoltaica geïntroduceerd als reactie op klimaatgerelateerde risico's, terwijl de normale boomgaardoperaties werden gehandhaafd.

Deze projecten tonen aan dat agrivoltaica in open velden niet gaat om het maximaliseren van schaduw. Het gaat om het creëren van een stabielere groeiomgeving, terwijl toegang, zichtbaarheid en langdurig beheer van de boomgaard behouden blijven.

GEWASSEN, LICHT EN OPBRENGSTSTABILITEIT

Een van de eerste vragen die boeren stellen over agrivoltaica is of het de opbrengsten beïnvloedt. Het eerlijke antwoord is dat het afhangt. Verschillende gewassen reageren verschillend op veranderingen in lichtintensiteit, temperatuur en verdamping.

In veel gevallen vermindert gedeeltelijke schaduw stress tijdens hittepieken en vertraagt het waterverlies uit de bodem. Dit kan een stabielere groei ondersteunen, vooral tijdens steeds vaker voorkomende weersextremen. Agrivoltaica is echter niet ontworpen om hogere opbrengsten te garanderen voor alle gewassen en in alle seizoenen.

In de Nederlandse landbouwmentaliteit telt stabiliteit vaak zwaarder dan maximale output. Voorspelbare kwaliteit, verminderd risico en consistente oogsten zijn vaak waardevoller dan incidentele pieken. Agrivoltaica sluit aan bij deze manier van denken wanneer het gewas per gewas wordt ontworpen, en niet als een generieke oplossing wordt opgelegd.

AGRIVOLTAICA EN KLIMAATBESTENDIGHEID

Klimaatvariabiliteit is niet langer theoretisch. Late vorst, hagelbuien, korte hittegolven en intense regenval beïnvloeden Nederlandse boerderijen elk jaar. Agrivoltaïsche structuren kunnen fungeren als een beschermlaag, die deze extremen matigen zonder gewassen volledig af te sluiten.

In tegenstelling tot plastic tunnels of netten, combineren agrivoltaïsche systemen bescherming met functionaliteit. Ze beschermen niet alleen gewassen. Ze produceren ook energie en beïnvloeden microklimaatdynamiek zoals temperatuur en verdamping.

Dit is waarom agrivoltaica wordt gezien als een energieoplossing en als onderdeel van de infrastructuur van boerderijen voor veerkracht.

🗝️Lees meer over een echt geval waarin vorst kersenbomen trof en hoe agri-PV het gewas beschermde.

ONDERZOEK EN DE EUROPESE AANPAK VAN AGRIVOLTAICA

In heel Europa krijgt agrivoltaica vorm via verschillende nationale paden, die weerspiegelen hoe elk land landbouwprioriteiten in balans brengt met energiebeleid. Frankrijk heeft snel gehandeld. Ze hebben een duidelijk juridisch kader voor agrivoltaica gemaakt. Dit kader moedigt zonne-ontwikkeling op landbouwgrond aan. Tegelijkertijd beschermt het het gebruik van landbouwgrond. Duitsland heeft vooruitgang geboekt door een sterke nadruk op onderzoek, technische normen en grootschalige pilotprojecten, waardoor agrivoltaïsche systemen op steeds grotere schaal kunnen worden getest en ingezet binnen zijn strategie voor hernieuwbare energie. In Nederland is de adoptie selectiever en doordachter geweest, gericht op pilotinstallaties, hoogwaardige gewassen en nauwe samenwerking tussen telers, technologieproviders en onderzoeksinstellingen. Samen tonen deze benaderingen aan dat agrivoltaica geen one-size-fits-all oplossing is, maar een flexibel model dat zich aanpast aan nationale landbouwsystemen, regelgevende culturen en langetermijndoelen voor duurzaamheid.

BRITE SOLAR NANOCOATING TECHNOLOGIE

In het geval van Brite Solar is de technologie gebaseerd op nanocoating ontworpen voor landbouwtoepassingen en gepatenteerd door het bedrijf. Het werkingsprincipe is de omzetting van UV-straling in het rode spectrum, waar fotosynthese plaatsvindt. Dit optimaliseert de kwaliteit van het licht dat de planten bereikt, terwijl het ook energie genereert. De transparantie van de panelen wordt projectmatig gedefinieerd, afhankelijk van het gewas en de klimatologische omstandigheden van het gebied, zodat de oplossing praktisch is en geen "one size fits all" benadering is.

Brite Solar is een Grieks nanotechnologiebedrijf met een productiebasis in Patras, waar het zijn fabriek voor de vervaardiging van transparante Agri PV-panelen exploiteert. Produceren in Europa leidt tot betere kwaliteitscontrole. Het biedt ook meer directe technische ondersteuning en snellere levering voor projecten op de Europese markt. De technologie is speciaal ontworpen voor landbouwgebruik.

IS AGRIVOLTAICA GESCHIKT VOOR ELKE BOERDERIJ

Agrivoltaica is geen universele oplossing. Het vereist planning, investering en de bereidheid om op de lange termijn te denken. Het is het meest nuttig waar de vraag naar energie hoog is. Hier profiteren gewassen van enige bescherming. Ook waar land wordt beheerd met een lange termijnplanning.

Voor sommige boerderijen kunnen andere energieoplossingen geschikter zijn. Voor anderen kan agrivoltaica deel uitmaken van een bredere strategie die gericht is op veerkracht, autonomie en efficiënt landgebruik.

De sleutel is afstemming. Wanneer het systeem aansluit bij de boerderij, wordt agrivoltaica een hulpmiddel in plaats van een compromis.

VA frequently GESTELDE VRAGEN OVER AGRIVOLTAICA IN NEDERLAND

📍Wat is agrivoltaica
Agrivoltaica is een landbouwbenadering die landbouwproductie en zonne-energieopwekking op hetzelfde land combineert, met systemen die zijn ontworpen om de groei van gewassen en de bedrijfsvoering te behouden.

📍Vermindert agrivoltaica de gewasopbrengsten
Agrivoltaica is ontworpen om de landbouwproductie te ondersteunen, niet te verminderen. Wanneer systemen goed zijn ontworpen rond de behoeften van elk gewas, kunnen de opbrengsten worden behouden terwijl gewassen profiteren van een stabielere groeiomgeving. De uitkomsten variëren per gewas en locatie, maar veel agrivoltaïsche projecten geven prioriteit aan consistentie en risicoreductie, waardoor boeren hun productie kunnen beschermen in plaats van compromissen te sluiten.

📍Kan agrivoltaica worden gebruikt in Nederlandse kassen
Ja. In Nederland wordt agrivoltaica vaak toegepast in kassen met behulp van semi-transparant fotovoltaïsch glas dat integreert met bestaande klimaat- en lichtbeheersystemen.

📍Is agrivoltaica toegestaan in Nederland
Agrivoltaica wordt beoordeeld binnen bestaande landbouw- en energieplanningskaders. Goedkeuring hangt meestal af van het behoud van landbouwgebruik en het voldoen aan lokale regelgeving.

📍Hoe verschilt agrivoltaica van zonne-energie op daken
Zonne-energie op daken maakt gebruik van bestaande gebouwen en heeft geen interactie met gewassen. Agrivoltaica integreert energieopwekking direct in landbouwsystemen en beïnvloedt de groeiomgeving.

Communiceer met ons om meer te leren over uw gewas:

🟥 Phone.: +30 2310 321342
🟥 Email: info@britesolar.com

Written by Kiki Nerantzaki